Nhưng thực tế, có phải cứ “bit cao, tần số lấy mẫu lớn” là âm thanh sẽ hay hơn?
Nếu bạn đang bắt đầu chơi audio hoặc nghe nhạc online và tự hỏi “có nên săn nhạc Hi-Res, có nên tải file DSD?”, thì hãy đọc bài viết này trước. Bởi chất âm thật sự không đơn giản là chuyện số lớn hay nhỏ.
1. Hiểu đúng về “độ phân giải cao” trong âm thanh
Âm thanh kỹ thuật số ghi lại tín hiệu analog (tức là âm thanh thật ngoài đời) bằng cách lấy mẫu liên tục – quá trình này gọi là sampling.
Độ phân giải gồm 2 thông số chính:
Tần số lấy mẫu (Sampling Rate – đơn vị kHz)
- Cho biết 1 giây lấy bao nhiêu mẫu âm thanh
- Ví dụ:
– CD = 44.1kHz = 44.100 mẫu/giây
– Hi-res thường là 96kHz, 192kHz, thậm chí 384kHz
Tần số càng cao → càng ghi được nhiều chi tiết âm thanh → nghe sạch, rộng hơn
Độ sâu bit (Bit depth – đơn vị bit)
- Quy định mức độ chi tiết mỗi mẫu âm
- Ví dụ:
– CD = 16bit → 65.536 mức âm
– 24bit = hơn 16 triệu mức → dải động lớn hơn, độ sâu âm tốt hơn
Khi bạn thấy nhạc 24bit/192kHz, nghĩa là: độ sâu rất cao, và được lấy mẫu với tần số cực lớn → tiềm năng chất lượng rất cao
2. Nhưng “số lớn” chưa chắc nghe “hay” hơn – vì sao?
Vì chất lượng bản thu mới là yếu tố quyết định
Một file nhạc 24bit/192kHz nhưng thu âm/mix/master dở, hoặc bị upscale từ 16bit/CD gốc → nghe vẫn dở.
Trong khi đó, một bản FLAC 16bit mix kỹ, làm tốt từ phòng thu → nghe vẫn hay và chi tiết hơn.
Nhiều file DSD/Hi-Res trên mạng chỉ là file CD được chuyển đổi lên (upsample) – chất lượng gốc không tăng, chỉ “đội con số” lên.
Như việc phóng to một bức ảnh mờ – độ phân giải cao, nhưng không hề nét hơn.
Vì thiết bị không đủ để “giải” độ phân giải cao
Dù có chơi nhạc DSD512 hay PCM 768kHz mà DAC của bạn chỉ hỗ trợ đến DSD64 hay 24bit/96kHz → phần còn lại bị downsample.
Tức là: bạn không hề nghe được đầy đủ chất lượng file đó.
Chưa kể, nếu tai nghe, loa, amply không đủ “resolve” (không đủ độ chi tiết, kiểm soát dải động) → có feed nhạc chuẩn đến mấy cũng không khác biệt gì nhiều.
Vì tai người có giới hạn
Tai người bình thường nghe được dải tần từ 20Hz đến 20kHz.
– File 44.1kHz đã có thể tái hiện đủ dải này.
– File 96kHz, 192kHz mang lại âm siêu cao (ultra high frequency) – nhưng thực tế chúng ta không nghe thấy, mà chỉ cảm nhận được phần nào không gian, âm trường.
Vì vậy, sự khác biệt giữa nhạc CD và Hi-Res thường chỉ lộ rõ khi:
- Bạn nghe nhạc nhiều lớp (nhạc cụ sống, hòa tấu)
- Dàn máy đủ khả năng thể hiện độ động, micro-detail
- Không gian nghe tĩnh, tai đã “training”
3. Vậy Hi-Res, DSD phù hợp với ai?
Rất đáng đầu tư nếu bạn:
- Đang dùng DAC/tai nghe/loa tầm trung trở lên, có khả năng xử lý tốt Hi-Res
- Nghe nhạc cổ điển, jazz, acoustic, vocal mộc
- Tìm kiếm cảm giác tự nhiên, sân khấu mở rộng, chi tiết không gian
- Thường xuyên nghe bằng nguồn phát chất lượng (Tidal HiFi Plus, Apple Music Lossless, Qobuz...)
Có thể không cần nếu bạn:
- Nghe nhạc casual, chủ yếu YouTube hoặc Spotify Free
- Chủ yếu dùng loa Bluetooth, tai nghe in-ear bình dân
- Dùng laptop/điện thoại mà không có DAC rời
- Không cảm nhận rõ sự khác biệt (đây là chuyện bình thường, không phải ai cũng nhạy)
4. Tối ưu trải nghiệm nghe không cần chạy theo số
Chất lượng âm thanh không nằm ở: DSD bao nhiêu? FLAC hay WAV? hoặc ở 24bit hay 16bit? Mà nónằm ở sự phối hợp giữa: nguồn nhạc – thiết bị – phối ghép – không gian – gu người nghe.
Một bản nhạc 16bit/44.1kHz hay, đánh ra từ DAC tốt, amply hợp, loa tương thích sẽ cho cảm xúc hơn nhiều lần một bản DSD1024 đánh lệch phối ghép. Và đôi khi, chính sự “đủ” mới là “hay” – bởi âm thanh là nghệ thuật cảm nhận, không phải cuộc đua công nghệ.
Kết luận: Có độ phân giải cao – tốt. Nhưng chưa chắc là cần thiết.
Nếu bạn là người:
- Mới bắt đầu chơi âm thanh
- Đang phân vân không biết nên chọn nhạc Hi-Res hay không
- Muốn hiểu DAC mình mua có “cân” được file DSD không
- Thấy mọi người bàn nhiều về PCM, DSD, MQA mà chưa biết ảnh hưởng thế nào đến nghe thực tế
Hãy nhớ: Hi-Res là một lựa chọn, không phải một chuẩn bắt buộc.
